Rozwód i separacja / Rozwód a wina rozkÅ‚adu pożycia
W wyroku rozwodowym SÄ…d orzeka, czy i który z małżonków ponosi winÄ™ rozkÅ‚adu pożycia. Orzeczenie rozwodu z winy jednego z małżonków oprócz moralnej satysfakcji może mieć w przyszÅ‚oÅ›ci doniosÅ‚e konsekwencje prawne, z których małżonkowie uznani za winnych poczÄ…tkowo czÄ™sto nie zdajÄ… sobie nawet sprawy.
Małżeństwo może zostać rozwiązane:
I. Z wyÅ‚Ä…cznej winy jednego z małżonków.
II. Z winy obydwojga małżonków.
III. Bez orzekania o winie.
IV. Z ustaleniem, że żadne z małżonków nie ponosi winy.
I. Rozwód z wyÅ‚Ä…cznej winy jednego z małżonków
Małżonkowie czÄ™sto domagajÄ… siÄ™ uznania drugiej strony za wyÅ‚Ä…cznie winnÄ… rozkÅ‚adu pożycia, jednak w praktyce orzeczenie takie jest relatywnie trudne do uzyskania. Trudność ta wynika z faktu, że przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuÅ„czego nie wprowadzajÄ… rozróżnienia stopnia winy małżonków. Oznacza to, że jeżeli jeden z małżonków zawiniÅ‚ w niewielkim stopniu (np. w 5%), to nie można uzyskać rozwodu z wyÅ‚Ä…cznej winy drugiej strony nawet jeżeli drugi małżonek dopuÅ›ciÅ‚ siÄ™ wielu dużo cięższych przewinieÅ„ (np. w 95%). PrzykÅ‚adowo jeżeli jeden z małżonków w rażący sposób zaniedbuje rodzinÄ™, ale drugi w odpowiedzi na to wywoÅ‚uje awantury i obrzuca go obelgami, sÄ…d może uznać, że zachowanie obydwojga małżonków byÅ‚o zawinione.
Uwaga! Nawet niewielki stopień zawinienia istniejący po obu stronach uniemożliwia uzyskanie rozwodu z winy wyłącznej.
Należy także pamiętać, że wyłączna wina w rozkładzie pożycia stanowi jedną z negatywnych przesłanek rozwodu. Sąd nie orzeknie bowiem rozwodu jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia małżeńskiego.
Uwaga! Sąd nie może dać rozwodu, jeżeli domaga się go małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia, a drugi małżonek nie wyraża na niego zgody.
Rozwód z wyÅ‚Ä…cznej winy jednego z małżonków niesie za sobÄ… doniosÅ‚e konsekwencje prawne. SÄ…d na żądanie małżonka niewinnego może bowiem zasÄ…dzić od małżonka ponoszÄ…cego winÄ™ alimenty sÅ‚użące wyrównaniu jego stopy życiowej. ObowiÄ…zek ten nie jest przy tym ograniczony w czasie i w praktyce może trwać aż do momentu, gdy dotychczasowy małżonek umrze, bÄ…dź ponownie zawrze zwiÄ…zek małżeÅ„ski. Małżonek wyÅ‚Ä…cznie winny nie może natomiast żądać alimentów od małżonka niewinnego w żadnej sytuacji (w przypadku rozwodu z winy obydwojga małżonków, bÄ…dź bez orzekania o winie byli małżonkowie mogÄ… żądać wzajemnie od siebie alimentów jeżeli znajdujÄ… siÄ™ w niedostatku). Uznanie wyÅ‚Ä…cznej winy jednego z małżonków pozostaje natomiast bez wpÅ‚ywu na kwestie zwiÄ…zane z podziaÅ‚em majÄ…tku po rozwodzie, czy też na kwestie wÅ‚adzy rodzicielskiej i kontakty z dziećmi.
II. Rozwód z winy obydwojga małżonków
Jak wskazaÅ‚em wyżej przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuÅ„czego nie wprowadzajÄ… rozróżnienia stopnia winy małżonków. Dlatego jeżeli jedna ze stron domaga siÄ™ rozwodu z wyÅ‚Ä…cznej winy drugiej strony, może siÄ™ zdarzyć, że sÄ…d orzeknie rozwód z winy obydwojga małżonków, jeżeli w postÄ™powaniu małżonka domagajÄ…cego siÄ™ rozwodu także dopatrzy siÄ™ zachowaÅ„ zasÅ‚ugujÄ…cych na nagannÄ… ocenÄ™.
W przypadku rozwodu z winy obydwojga małżonków, obydwoje byli małżonkowie mogÄ… żądać wzajemnie od siebie alimentów, ale tylko wtedy jeżeli znajdujÄ… siÄ™ w niedostatku - alimenty te majÄ… sÅ‚użyć zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, a nie wyrównaniu poziomu życia.
III. Rozwód bez orzekania o winie
Jest to najszybszy i najtaÅ„szy model rozstania miÄ™dzy małżonkami. RozstajÄ…c siÄ™ w ten sposób można uniknąć publicznego prania brudów, wywlekania wzajemnych uraz oraz angażowania w rozwód rodzin i osób postronnych, wystÄ™pujÄ…cych w charakterze Å›wiadków każdej ze stron - odpada bowiem konieczność udowadniania winy jednej ze stron. RozwiÄ…zanie to sprzyja także temu, żeby małżonkowie po rozwodzie pozostali w przyjaźni, wspólnie wykonywali wÅ‚adzÄ™ rodzicielskÄ… nad dziećmi i obracali siÄ™ w tym samym krÄ™gu towarzyskim.
Uwaga! SÄ…d może zaniechać orzekania o winie tylko wtedy, jeżeli z takim wnioskiem wystÄ…piÄ… zgodnie obydwoje małżonkowie. Rozwód ma wówczas takie skutki, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosiÅ‚ winy.
Należy pamiÄ™tać, że w przypadku rozwodu bez orzekania o winie tak samo jak w przypadku rozwodu z winy obydwojga małżonków, byli małżonkowie mogÄ… żądać wzajemnie od siebie alimentów jeżeli znajdujÄ… siÄ™ w niedostatku. W przypadku rozwodu bez orzekania o winie obowiÄ…zek ten jest jednak ograniczony do okresu 5 lat od uprawomocnienia siÄ™ wyroku rozwodowego.
IV. Rozwód z ustaleniem, że żaden z małżonków nie ponosi winy
Sytuacja taka bÄ™dzie miaÅ‚a miejsce wówczas kiedy przyczynÄ… rozkÅ‚adu pożycia sÄ… okolicznoÅ›ci o charakterze niezależnym od małżonków, takie jak np. choroba psychiczna, bezpÅ‚odność, czy niemoc pÅ‚ciowa. OdnoÅ›nie możliwoÅ›ci dochodzenia roszczeÅ„ alimentacyjnych od byÅ‚ego małżonka sytuacja ksztaÅ‚tuje siÄ™ tutaj tak jak w przypadku rozwodu bez orzekania o winie, tj. małżonkowie mogÄ… żądać wzajemnie od siebie alimentów jeżeli znajdujÄ… siÄ™ w niedostatku, obowiÄ…zek ten jest jednak ograniczony do okresu 5 lat od uprawomocnienia siÄ™ wyroku rozwodowego.